Raimondo di Sangro, şapelin arkasındaki prens

Erken bir başlangıç

Raimondo di Sangro, 30 Ocak 1710'da ailenin topraklarının büyük bölümünü elinde tuttuğu Puglia'daki Torremaggiore'da doğdu. Annesi Cecilia Gaetani dell'Aquila d'Aragona, aynı yılın Aralık ayında, o henüz bir yaşına gelmeden vefat etti. Babası Torremaggiore Dükü Antonio, uzun dönemler İtalya'dan uzakta kaldı ve çocuk, Napoli'deki Piazza San Domenico Maggiore'de bulunan aile sarayında büyükbabası altıncı prens Paolo tarafından büyütüldü.

Açıkça yetenekliydi. Biyografisini yazan Giangiuseppe Origlia onun ruh canlılığından ve dikkat çekici kavrayış hızından söz eder; o dönemde türünün en prestijli okulu olan Roma'daki Cizvit kolejine gönderildi. Orada felsefe ve dillerde temayüz etti, en az sekiz dilde ustalaştı; pirotekni, doğa bilimleri, hidrostatik ve askerî mimari okudu.

On altı yaşında, babasının unvandan feragat etmesinin ardından unvanı devraldı. 1737'ye gelindiğinde, Bourbon'lu Charles yönetimindeki yeni krallığın başkenti olan Napoli'deki saraya kalıcı olarak yerleşmişti. Kuzeni Carlotta Gaetani ile evlendi ve filozof Giambattista Vico çift için bir sone yazdı.

Asker ve mucit

Genç prens kısa sürede bir mucit olarak adını duyurdu. 1729'da bir tiyatro gösterisi için katlanabilir bir sahne tasarladı. 1739'a gelindiğinde, krala sunduğu bir hidrolik düzenek ve barutla ya da basınçlı havayla ateş edebilen bir tüfek yapmıştı. 1741'de, türündeki diğerlerinden hatırı sayılır ölçüde hafif olan ve daha uzağa ateş eden bir top icat etti.

Aynı zamanda fiilen görev yapan bir askerdi. Bir taşra alayının albayı olarak 1744'te Velletri Muharebesi'nde Avusturyalılara karşı savaştı ve 1747'de Fransa Kralı XV. Louis ile Prusya Kralı II. Frederick'in övgüsünü kazanan bir piyade talimleri el kitabı yayımladı. 1740'ta, tacın etrafındaki küçük bir çevreye ayrılmış bir onur olan San Gennaro Nişanı'na layık görüldü.

Merakı her yöne uzanıyordu. Müze; daha önce hiç görülmemiş renklerde havai fişek gösterilerini, krala verdiği su geçirmez bir kumaşı, ilaçları ve kendi tasarladığı düzeneklerle matbaanın tek çekişinde birkaç rengi basan bir yöntemi sıralıyor. Ardından yapay mücevherler ve renkli mermerler, deniz suyunu tuzdan arındırma deneyleri ve bir zamanlar sarayını şapele bağlayan küçük köprüdeki büyük bir müzikli saat geldi.

1751 skandalı

1743'te prens, İtalyan dilinin otoritesi olan Accademia della Crusca'ya kabul edildi. Ertesi yıl yasak kitapları okumak için papalık izni aldı ve geniş bir yelpazede okudu: Fransız filozoflar, erken Aydınlanma'nın radikal düşünürleri, simyacılar ve Masonik gelenek.

1750'de Napolili Mason locasının Büyük Üstadı oldu. 1751'de Papa XIV. Benedict Masonluğu kınadı ve Kral Charles da bir fermanla onu izledi. Prensin inkâr etmekten başka çaresi yoktu.

Aynı yıl kendi matbaası, genellikle Lettera Apologetica olarak anılan en ünlü kitabını bastı. Görünüşte, İnkaların düğümlü ip kayıtları olan quipu üzerine bir incelemenin savunmasıydı. Pratikte ise pek çok tehlikeli konuya uzanıyor ve birçok aykırı yazarı alıntılıyordu. Eleştirmenler onu bir sapkınlık bataklığı olarak nitelendirdi ve Kilise kitabı yasaklı kitapların Index'ine koydu; prensin papaya başvurusuna rağmen kitap orada kaldı.

Hayal kırıklığına uğrayan prens, deneysel fizik dediği şeye yöneldi. Sarayının altına büyük bir fırın ve bir kimya laboratuvarı kurdu; buradan, Floransalı bilgin Giovanni Giraldi'ye gönderilen ve daha sonra fizikçi Jean-Antoine Nollet için Fransızca yayımlanan gizemli bir sürekli ışık üzerine mektuplar çıktı.

Şapelin inşası

Aile şapeli prensten daha eskiydi. 1590 civarında küçük bir adak şapeli olan Santa Maria della Pietà olarak başlamış ve 1613'te İskenderiye Patriği Alessandro di Sangro tarafından bir aile türbesi olacak şekilde genişletilmişti. Raimondo onun ana hatlarını devraldı ve 1740'lardan itibaren iç mekânı tamamen dönüştürmeye koyuldu.

Her şeyi yaptığı gibi çalıştı: bizzat ve ayrıntılı biçimde. Her iki yanında dört kemer bulunan sade tek nefi korudu, ama içini bulabildiği en iyi heykeltıraş ve ressamların yeni eserleriyle doldurdu ve kendi icadı olan malzemeleri sağladı. Francesco Maria Russo'nun tonoz freski Glory of Heaven, 1749'da prensin hazırladığı renklerle boyandı ve müze bunların hâlâ dikkat çekici ölçüde canlı olduğunu belirtiyor.

Büyük heykeller ardından geldi: Antonio Corradini'nin 1752 tarihli Modesty'si, hiç tanımadığı annesine adanmış; Giuseppe Sanmartino'nun 1753 tarihli Veiled Christ'i; Francesco Queirolo'nun 1753 ve 1754 tarihli Disillusion'ı, babasına adanmış. Onların çevresine Queirolo, Celebrano ve Persico'nun diğer Virtues'ları geldi.

Ayrıntılar bile onun icatlarını taşır. 1759'da tasarlanan kendi mezarı, kendisinin geliştirdiği kimyasal bir yöntemle yapılmış ve hiçbir keski izi göstermeyen kabartma bir yazıta sahiptir. 1760'ların ortalarından itibaren Francesco Celebrano, prensin kendisine açıkladığı bir yöntemle kakma mermerden bir labirent zemin döşedi. Vasiyetinde mirasçılarından düzenlemede hiçbir şeyi değiştirmemelerini istedi.

Mesajı olan bir oda

Müze, şapeli hem soylu bir anıt mezar hem de bir inisiyasyon tapınağı olarak tanımlıyor. Her eserin, sanatçıların kendilerine muhtemelen anlatılmayan genel bir tasarımdaki bir rolü vardı.

Sembolizmin bir kısmı açıktır. Alçakgönüllülük ve Hayal Kırıklığı, annesi ve babasını onurlandırır. Nef boyunca sıralanan Erdemler, atalarının mezarlarıyla eşleşir. Diğer yorumlar daha tartışmalıdır. Alçakgönüllülük'ün peçeli kadını, Bilgelik alegorisi olarak okunmuş ve peçeli Isis ile ilişkilendirilmiştir. Kanatlı bir dehanın yardımıyla ağdan kurtulan adam olan Hayal Kırıklığı, Masonik inisiyasyonun bir imgesi olarak okunmuştur: göz bağının çıkarılması, gözlerin yeni bir ışığa açılması. Tonozun merkezindeki üçgen ve labirent zemin, aynı anda Hristiyan, klasik ve Masonik geleneklerde anlamlar taşır.

Etkiyi hissetmek için belirli bir teoriyi kabul etmenize gerek yok. Oda alışılmadık derecede tutarlıdır. Her şey bir yeri işaret eder ve içinde yürürken, gördüklerinizi düzenleyen tek bir zihni hissedersiniz.

Son yılları

Prensin hayatının son on beş yılı, ciddi para sıkıntıları ve Kral Charles'ın 1759'da İspanya'ya gitmesinden sonra sarayla soğuyan ilişkilerle geçti. Daha fazla kınanmaktan kaçınmak için 1756'da antik bir lamba üzerine yazdığı tezden sonra hiçbir şey yayımlamadı, ancak deneylerini ve Avrupa'daki bilginlerle yazışmalarını sürdürdü. Astronom Lalande, onunla tanıştıktan sonra, onun bir akademisyen değil, başlı başına bir akademi olduğunu yazdı.

Temmuz 1770'te son görkemli kamusal görünümlerini sergiledi. Birkaç Pazar günü, kendi icadı olan ve kürek çarklarıyla hareket eden bir deniz arabasıyla Napoli körfezini, Capo Posillipo'dan Ponte della Maddalena'ya geçti. 22 Mart 1771'de Palazzo Sansevero'da öldü. Müzenin atıfta bulunduğu kaynaklara göre, ölümüne neden olan hastalık kendi kimyasal preparatlarından kaynaklanıyordu.

Şapeldeki mezarı onu, üstlenmeye cesaret ettiği her şeyde yetenekli, olağanüstü bir adam, Doğa'nın en gizli sırlarının ünlü bir araştırmacısı olarak anar.

Prensin efsanesi

Raimondo di Sangro kendi mitinin yaratılmasına yardımcı oldu. Muhteşem dehasının ürünleri hakkında yazdı, yöntemlerini açıklamadan ebedi alev gibi keşifleri duyurdu ve sarayını hayrete düşerek ayrılan yolculara açtı. Soylu doğumu, Masonluğu ve yasaklı bir kitabı ekleyin, bir efsane kaçınılmazdı.

Yüzyıllar boyunca karanlıklaştı. Halk hikâyeleri onu bir büyücüye dönüştürdü: gerçek bir peçeyi mermere çeviren adam, Anatomik Makineler'i yapmak için iki hizmetkârını öldürten adam. Her iki hikâye de yanlıştır. Peçeli İsa, prensin kendi ödeme emrinin gösterdiği gibi, Sanmartino tarafından tek bir bloktan oyulmuştur ve Makineler, damarları balmumuyla yeniden oluşturulmuş olarak doktor Giuseppe Salerno tarafından yapılmıştır.

On dokuzuncu yüzyılın sonunda Luigi Capuana, Salvatore Di Giacomo ve Benedetto Croce gibi yazarlar ona olan ilgiyi yeniden canlandırdı ve son yıllarda tarihçiler çalışmalarını Avrupa Aydınlanması bağlamına yerleştirdiler. Müzenin kendi görüşü, gizemin gerçek adamı gizlememesi gerektiğidir: Napoli'de olağanüstü bir çağın incelikli, kozmopolit bir entelektüeli.

Yanı başındaki saray

Şapel hiçbir zaman tek başına durmak üzere tasarlanmamıştı. Piazza San Domenico Maggiore'deki aile sarayının yanında yer alıyordu ve 1888'e kadar iki binayı bir geçit birbirine bağlıyordu. Prens, laboratuvarlarından ve Anka Kuşu Dairesi'nden doğrudan ailesinin anıt mezarına yürüyebiliyordu ve sarayı ziyaret edenlere her ikisi de gösteriliyordu.

Saray hâlâ meydanda, şapel kapısından kısa bir yürüyüş mesafesinde duruyor. Görkemli portalı 1621'den kalmadır. Müzenin bir parçası değildir ve bir cazibe merkezi olarak açık değildir, ancak ziyaretinizden önce veya sonra meydandan bir bakmaya değer, keşke prensin icatlarını görmeye gelen on sekizinci yüzyıl yolcularını gözünüzde canlandırmak için olsa bile.

O yolcuların anlattıklarının çoğu artık yok. Saray ile şapel arasındaki köprüdeki büyük müzikal saat, fırınlar, matbaa ve prensin deneylerinin çoğu kaybolmuştur. Dünyasından geriye kalanlar neredeyse tamamen şapeldir ve efsanesinin bu kadar çoğunu taşımasının bir nedeni de budur.

Onu şapelde görmek

Ziyaretinizde prensin kendisini birkaç yerde bulabilirsiniz. Portresi şapelde asılıdır, Carlo Amalfi tarafından yapılmıştır. Yeraltı Odası'na giden geçidin yakınındaki mezarı, kollar, zırhlar, kitaplar, gönyeler ve bir küreyle çerçevelenmiş, bir yanından San Gennaro Nişanı'nın kuşağı sarkan, sade yazıtlı mütevazı anıttır.

Mezarın önünde aşağı bakın: labirent zemininin bazı plakaları geçitte hâlâ duruyor. Daha fazla parça, satın alıp sipariş ettiği iki Anatomik Makine'nin vitrinlerinde durduğu Yeraltı Odası'ndadır. Ve her şeyin üstünde, hâlâ kendi yaptığı renklerle parlayan tonoz vardır.